Video prodüksiyon hizmeti nasıl alınır? Brief, teklif ve sözleşme rehberi

Kısa cevap: Video prodüksiyon hizmeti beş adımda alınır: filmin amacını ve izleyicisini netleştirirsiniz, bunu bir sayfalık brief'e dökersiniz, iki üç ajanstan teklif alıp kalem kalem karşılaştırırsınız, kapsamı, teslim dosyalarını ve kullanım haklarını sözleşmeye yazdırırsınız, son olarak çekim ve kurguyu belirli onay noktalarıyla takip edersiniz. Teklifleri karşılaştırırken toplam tutara en son bakılır.

Bir işletme video çektirmeye karar verdiğinde ilk soru çoğu zaman "ne kadar tutar?" olur. Soru yerinde, ama cevabı ancak diğer soruların cevabıyla netleşir: Film ne için çekiliyor, kim izleyecek, nerede gösterilecek, kaç mekânda çekilecek, kimler konuşacak? Bu rehber, satın alan tarafın vermesi gereken kararları sırayla topluyor ve her adımda konuyu ayrıntılı anlatan yazımıza yönlendiriyor.

Video prodüksiyon hizmeti satın almak neyi kapsar?

Video prodüksiyon hizmeti, bir işletmenin belirli bir iletişim amacı için profesyonel bir ekibe film ürettirmesidir; tek bir işlem değil, birbirine bağlı dört aşamadan oluşur. Ön prodüksiyonda amaç, hedef kitle, senaryo ve çekim planı netleşir. Prodüksiyonda yer çekimi ve gerekiyorsa hava çekimi yapılır, röportajlar kaydedilir. Post prodüksiyonda kurgu, renk düzeltme, ses, müzik, grafik ve altyazı tamamlanır. Teslimde ise ana film ve kullanım kanallarına göre hazırlanan kısa versiyonlar dosya olarak verilir. Yani satın aldığınız şey tek bir video dosyası değil, o dosyaya giden planlama, çekim ve kurgu emeğinin tamamıdır. Satın alan taraf için asıl iş, bu aşamalardan hangisinin teklife dahil olduğunu, hangi dosyaların teslim edileceğini, kaç revizyon turu bulunduğunu ve filmin hangi kanallarda, ne süreyle kullanılabileceğini yazılı hâle getirmektir. Fiyatı ise çekim günü sayısı, lokasyon ve seyahat, hava çekimi, röportaj sayısı, post prodüksiyon kapsamı ile dil ve versiyon sayısı belirler.

Bu dört aşamayı tek ekipte toplayan bir ajansla çalıştığınızda muhatabınız tektir. Yer çekimi, hava çekimi ve kurgu ayrı kişilerden alındığında ise aradaki koordinasyon sizde kalır. Hangi film türü için nasıl bir kapsam önerdiğimizi video prodüksiyon hizmetlerimiz sayfasında, şirketini ya da markasını anlatmak isteyen işletmeler için ayrıntıları tanıtım filmi hizmeti sayfasında bulabilirsiniz.

Hangi tür filme ihtiyacınız olduğunu nasıl anlarsınız?

Satın alma, doğru ürünü seçmekle başlar. "Video" kelimesi, bir fabrikayı yurt dışındaki alıcıya anlatan filmden birkaç saniyelik bir ürün reklamına kadar çok farklı işleri kapsar ve her birinin çekim planı, süresi ve bütçesi farklıdır. Aşağıdaki tablo, amacınızdan yola çıkarak hangi film türüne bakmanız gerektiğini gösterir.

Amacınız birden fazla satıra uyuyorsa bu normaldir. Pek çok işletme için doğru çözüm, tek bir çekim gününden bir ana film ile birkaç kısa versiyon çıkarmaktır. Reklam filmi ile tanıtım filmi arasında kararsız kalıyorsanız reklam filmi ile tanıtım filmi farkı yazısı iki türü amaç, süre ve kanal açısından karşılaştırır. Film türünden emin değilseniz de sorun yok: brief'e amacı açıkça yazmanız, ajansın doğru türü önermesi için yeterlidir.

Ajans seçerken hangi sorulara yazılı cevap almalısınız?

Portfolyo, ajans seçiminde ilk bakılan yerdir ama tek ölçüt olmamalı. Bir filmi beğenmeniz, o filmin hangi kapsamla, kaç günde ve kaç kişilik ekiple üretildiğini söylemez. Görüşmede şu on konuda net, mümkünse yazılı cevap isteyin:

1. Teklife hangi aşamalar dahil: senaryo, yer çekimi, hava çekimi, kurgu, renk, ses ve müzik?
2. Sahada kaç kişilik ekip çalışacak, hangi kamera ve hangi drone kullanılacak?
3. Hangi dosyalar teslim edilecek: ana film, dikey kesitler, altyazılı versiyon?
4. Teslim süresi, çekim bittikten sonra kaç iş günü?
5. Kaç revizyon turu ücretsiz, ek tur nasıl hesaplanıyor?
6. Seyahat, konaklama ve diğer ek masraflar ayrı kalem olarak mı yazılıyor?
7. Hava çekimini yapacak pilotun sertifikası ve sigortası var mı, belgeler paylaşılıyor mu?
8. Film ve kullanılan müzik hangi kanallarda, ne süreyle kullanılabilecek?
9. Gösterilen referans işler hangi kapsamla yapıldı?
10. Proje boyunca muhatabınız kim olacak?

Soruların ayrıntısını ve cevapları nasıl değerlendireceğinizi prodüksiyon ajansı seçerken sorulacak 10 soru yazısında anlattık.

Bu aşamada bir karar daha verilir: tek bir serbest çekimciyle mi, ajansla mı çalışacaksınız? Tek mekânda, tek kamerayla yapılacak küçük ve net bir iş için serbest çalışan biri yeterli olabilir. Senaryo, röportaj, hava çekimi ve çok versiyonlu teslim gereken projelerde ise bütün aşamaları tek sorumlulukta toplayan bir ekip, koordinasyon yükünü sizden alır. İki seçeneğin hangi durumda uygun olduğunu serbest çekimci mi, prodüksiyon ajansı mı yazısı tarafsız bir tabloyla karşılaştırır.

İyi bir brief nasıl yazılır?

Brief, teklif istemeden önce ajansa gönderdiğiniz yazılı proje özetidir. Teklifin kalitesini doğrudan belirler: eksik bir brief'e verilen teklif varsayımlarla dolar, varsayımlar da sonradan kapsam tartışmasına dönüşür. Bir sayfa yeterlidir; önemli olan aşağıdaki başlıkların hiçbirini boş bırakmamaktır.

• Amaç: Film izlendikten sonra izleyicinin ne yapmasını ya da ne düşünmesini istiyorsunuz?
• Kitle: Filmi kim izleyecek, hangi dili konuşuyor?
• Kanallar: Web sitesi, satış sunumu, fuar ekranı, sosyal medya, e-posta.
• Lokasyon: Adres, çekilecek alan sayısı, Gaziantep içinde mi dışında mı?
• Tarih: Uygun çekim aralığı ve filmin yayına girmesi gereken tarih.
• Konuşmacılar: Kamera karşısına kaç kişi geçecek, kimler?
• Hava çekimi: Havadan gösterilmesini istediğiniz alanlar var mı?
• Dil: Altyazı, ikinci dil ya da seslendirme ihtiyacı.
• Referanslar: Beğendiğiniz iki üç film ve neyini beğendiğiniz.
• Bütçe: Bir aralık ya da "henüz belirlemedim".

Aynı brief'i her ajansa göndermek, karşılaştırmanın ön şartıdır; farklı bilgilerle istenen teklifler aslında farklı işlere verilmiş olur. Kopyalayıp doldurabileceğiniz şablon video prodüksiyon brief'i nasıl yazılır yazısında yer alıyor.

Fiyatı hangi kalemler belirler?

Tanıtım filmi fiyatını sabit bir liste değil, projenin kapsamı belirler. Teklifler yedi ana kalemden oluşur; her kalemin fiyatı neden etkilediğini bilmek hem brief'i hem pazarlığı kolaylaştırır.

Bu tablo bir hesap formülü değil; teklif görüşmesine hazırlıklı gitmeniz için bir kontrol aracı. Başlangıç fiyatlarını fiyatlar sayfasında paket paket yayınlıyoruz; kesin tutar kapsamla netleşir. Her kalemin ayrıntısı için tanıtım filmi fiyatını ne belirler yazısına bakabilirsiniz.

Bütçeniz sınırlıysa önce kapsamı daraltın, kaliteyi değil. Çekim günü, lokasyon, röportaj ve versiyon sayısı azaltılabilir. Işık, ses kaydı, kurgu ve renk düzeltme ise filmin izlenebilirliğini taşıyan kalemlerdir; kısıldıklarında sonuç doğrudan zayıflar. Bir başka yol da işi aşamalara bölmektir: önce ana film, sonraki dönemde kısa versiyonlar. Hangi kalemin kısılabileceğini, hangisinin kısılamayacağını sınırlı bütçeyle tanıtım filmi yazısı tablo hâlinde ayırır.

Teklifler nasıl karşılaştırılır?

İki teklif arasındaki fark çoğu zaman fiyat farkı değil, kapsam farkıdır. Aynı tutar bir teklifte iki çekim günü ve üç röportajı, diğerinde tek gün ve hiç röportajı kapsayabilir. Bu yüzden önce kalemleri aynı satırlara dizin, toplama en son bakın. Aşağıdaki kontrol tablosu, her teklifte açıkça yazması gereken satırları ve yazmıyorsa ajansa sormanız gereken soruyu gösterir.

Düşük tutarlı teklif kötü teklif demek değildir; kapsamı daha dar olabilir ve ihtiyacınız da o kadar olabilir. Sorun, teklifte yazmayan bir kalemin çekimden sonra ek ücret olarak karşınıza çıkmasıdır. Kalem kalem karşılaştırmanın yöntemini ve sık yapılan hataları prodüksiyon tekliflerini karşılaştırma rehberi anlatır.

Sözleşmede ve kullanım haklarında nelere dikkat edilir?

Teklif ne yapılacağını, sözleşme ise bir şey değiştiğinde ne olacağını yazar. Küçük projelerde ayrıntılı ve imzalı bir teklif çoğu zaman yeterli görülür; daha büyük işlerde ayrı bir sözleşme yapılır. Hangisi olursa olsun şu maddeler yazılı olmalıdır:

• Kapsam: Çekim günü, lokasyonlar, hava çekimi, röportaj sayısı, post prodüksiyon içeriği.
• Teslim: Dosya türleri, çözünürlük, ekran oranları ve teslim süresi.
• Revizyon: Ücretsiz tur sayısı ve ek turun koşulu.
• Kullanım hakkı: Kanal, süre ve bölge.
• Müzik lisansı: Kapsamı ve filmin kullanım kanallarıyla uyumu.
• Ham görüntü: Verilip verilmeyeceği, ne zaman ve hangi formatta.
• Erteleme ve iptal: Hava, takvim ya da hazırlık kaynaklı değişikliklerde ne olacağı.
• Seyahat ve ek masraflar: Ayrı kalem olarak.
• Ödeme planı: Takvim ve yöntem.
• İzinler ve gizlilik: Görünecek kişilerin onay sorumluluğu ve çekimde görülen ticari bilgilerin korunması.

Her maddenin neden önemli olduğunu prodüksiyon sözleşmesinde olması gereken maddeler yazısında tek tek açtık.

Kullanım hakları en çok gözden kaçan konudur. Türkiye'de film gibi eserler üzerindeki haklar 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile düzenlenir; ajansın ürettiği filmi hangi alanda, ne süreyle ve hangi kanallarda kullanabileceğiniz sözleşmedeki ifadeye bağlıdır. Müzik ayrı bir lisanstır: web sitesinde kullanılabilen bir parça, ücretli reklamda ya da televizyonda aynı lisansla kullanılamayabilir. Ayrıntılar tanıtım filminin kullanım hakları ve müzik lisansı yazısında. Bu bölüm genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir; sözleşmeyi imzalamadan önce hukuk danışmanınıza göstermenizi öneririz.

Süreç ilk görüşmeden teslime nasıl ilerler?

Bir tanıtım filmi projesi genellikle altı adımdan geçer ve her adımın sonunda yazılı bir çıktı olur. Bu çıktıları bilmek, hangi noktada sizden onay beklendiğini görmenizi sağlar.

1. Keşif görüşmesi: Amaç, kitle, lokasyon ve tarih konuşulur. Çıktısı tekliftir.
2. Konsept ve senaryo: Filmin akışı yazılır. Çıktısı onaylanmış senaryo ya da çekim listesidir.
3. Çekim planı: Gün akışı, mekân sırası, konuşmacılar ve hava çekimi için zaman aralığı belirlenir. Çıktısı onaylanmış plandır.
4. Çekim: Yer çekimi, hava çekimi ve röportajlar plana göre yapılır.
5. Kurgu ve revizyon: İlk kurgu gönderilir, notlarınız toplu hâlde iletilir, revizyon turları tamamlanır.
6. Teslim: Ana film, kısa versiyonlar ve istenirse ham görüntüler teslim edilir.

Takvimi çoğu zaman çekim değil, onaylar uzatır. Senaryo ya da ilk kurgu tek bir kişinin masasında beklerken proje durur; bu yüzden şirket tarafında son onayı verecek kişiyi baştan belirlemek işi hızlandırır. Bizde teslim süresi çekim bittikten sonra sayılır: küçük projelerde 3 iş günü, tanıtım filmlerinde 5-7 iş günü. Kurguda 2 ücretsiz revizyon turu vardır. Adımların ayrıntısı tanıtım filmi süreci adım adım yazısında, etkili revizyon notunun nasıl yazıldığı ise kurgu ve revizyon süreci yazısında.

Gaziantep dışında çekim nasıl planlanır?

Gaziantep merkezli bir ekiple başka bir ilde çekim yapılacaksa üç konu baştan konuşulur: yol süresinin gün planına etkisi, ekipmanın taşınması ve konaklama. Uzun bir yolculuktan sonra aynı gün sabah ışığını yakalamak zor olabilir; bu durumda ekibin bir gün önceden yola çıkması mantıklıdır. İyi bir teklifte seyahat ve konaklama, film bedelinin içine gömülmeden ayrı satır olarak yazılır. Hava çekimi varsa, hava koşullarına karşı yedek bir gün ya da esnek bir saat aralığı planlamak, ekibin ikinci kez yola çıkma maliyetini azaltır. Birden fazla ilde tesisi olan işletmeler için çekimleri tek bir rotada birleştirmek de seyahat kalemini düşürür.

Bölgeye göre ayrıntıları Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Adıyaman, Adana ve Mersin sayfalarında bulabilirsiniz. Adana'da Seyhan Nehri'ni merkeze alan havadan bir şehir filmi çektik; bu tür işlerde yol planı ile hava çekimi için zaman aralığı birlikte kurulur. Gün planı, ekipman ve konaklama için kontrol listesi bölge dışı çekim lojistik planı yazısında.

Teklif görüşmesinde hangi terimleri bilmek işinizi kolaylaştırır?

Prodüksiyon tekliflerinde sık geçen birkaç terimi bilmek, kalemleri okumayı ve ajansla aynı dili konuşmayı kolaylaştırır:

• Brief: Teklif öncesinde ajansa verilen yazılı proje özeti.
• Ön prodüksiyon: Senaryo, çekim listesi ve gün planının hazırlandığı çekim öncesi aşama.
• B-roll: Röportajın ya da anlatımın üzerine giren destek görüntüler.
• Renk düzeltme: Görüntülerin renk ve tonunun kurguda tek bir görünüme getirilmesi.
• 16:9 ve 9:16: Yatay ana film ile dikey sosyal medya videosunun ekran oranları.
• Kesit: Ana filmden kısaltılarak çıkarılan kısa versiyon.
• Revizyon turu: Kurgu üzerindeki notlarınızın toplu hâlde uygulandığı bir düzeltme turu.
• Ham görüntü (RAW): Kurgulanmamış, kameradan çıktığı hâliyle teslim edilen kayıtlar.

Daha geniş bir liste için video prodüksiyon terimleri sözlüğü yazısına bakabilirsiniz.

AirviewTR ile teklif süreci nasıl işler?

AirviewTR, Gaziantep merkezli bir video prodüksiyon ajansı. Yer çekimi, hava çekimi ve post prodüksiyonu tek ekipte yürütüyoruz; bu yüzden ilk görüşmeden teslime kadar muhatabınız değişmez. Bu rehberde anlattığım kararlar bizimle çalışırken de aynı sırayla ilerler:

• Teklif: Teklif taleplerine aynı gün yanıt veriyoruz. Ödeme planı teklifte yazılı olarak belirtilir.
• Ekip ve ekipman: Kapsama göre sahada 2-4 kişilik ekip çalışır. Yer çekimini Sony A7C II ile, hava çekimini 4K 10-bit D-Log M kayıt yapan DJI Mini 5 Pro ile yapıyoruz; kurgu ve renk düzeltme DaVinci Resolve'da tamamlanır.
• Hava çekimi belgeleri: AirviewTR'nin kurucusu olarak İHA-1 ticari pilot sertifikasına sahibim. Her uçuş üçüncü taraf mesuliyet sigortası kapsamında yapılır, belgeler talep üzerine paylaşılır. Rüzgâr 10 m/s'yi aşarsa ya da yağış varsa hava çekimi ücretsiz ertelenir.
• Revizyon ve teslim: 2 ücretsiz revizyon turu vardır. Teslim, çekim bittikten sonra küçük projelerde 3 iş günü, tanıtım filmlerinde 5-7 iş günüdür. Ham görüntüler talep üzerine verilir.

Daha önce yaptığımız işleri işler sayfasında izleyebilirsiniz. Teknoçim Makine için Türkçe ve İngilizce versiyonlarıyla hazırladığımız "Mühendislikten üretime" fabrika filmi, KNZ İnşaat için drone görüntülerini render'larla birleştiren Villa Oliva ve Ege Konutları lansman filmleri ve Yılmazkar Group için Türkçe, Arapça ve Azerice hazırladığımız Shelly Clean ürün filmleri, bu rehberdeki kapsam ve versiyon kararlarının somut örnekleridir. Genel sorular için sık sorulan sorular sayfasına bakabilirsiniz. Brief'iniz hazırsa ya da yalnızca amacınızı biliyorsanız teklif isteyebilirsiniz; eksik bilgileri ilk görüşmede birlikte tamamlarız.

Bu rehberdeki konular

Bu rehber, fiyatlandırma ve satın alma başlığındaki on bir yazının haritasıdır. Her yazı tek bir soruyu ayrıntılı cevaplar:

• Tanıtım filmi fiyatını ne belirler?: Çekim gününden versiyon sayısına kadar teklifi oluşturan yedi kalemi ve her birinin nasıl netleştiğini anlatır.
• Gaziantep'te video prodüksiyon ajansı seçerken sorulacak 10 soru: Anlaşmadan önce yazılı cevap almanız gereken on konuyu ve cevapları nasıl değerlendireceğinizi sıralar.
• Prodüksiyon tekliflerini karşılaştırma rehberi: Farklı ajanslardan gelen teklifleri toplam tutar yerine kalem kalem kıyaslamak için bir tablo yöntemi sunar.
• Video prodüksiyon brief'i nasıl yazılır?: Teklif istemeden önce doldurabileceğiniz bir brief şablonunu ve sık yapılan hataları içerir.
• Sınırlı bütçeyle tanıtım filmi: nereden kısılır, nereden kısılmaz?: Bütçe kısıtında hangi kalemlerin daraltılabileceğini, hangilerine dokunulmaması gerektiğini ayırır.
• Tanıtım filmi süreci: ilk görüşmeden teslime adım adım: Her adımın çıktısını ve sizden beklenen onayları sırasıyla gösterir.
• Gaziantep dışında çekim için lojistik planı: Kahramanmaraş, Şanlıurfa, Adıyaman, Adana ve Mersin'deki çekimler için gün planı, ekipman ve konaklama düzenini anlatır.
• Prodüksiyon sözleşmesinde olması gereken maddeler: Kapsamdan ödeme planına kadar sözleşmede yazılı olması gereken maddeleri kontrol listesiyle verir.
• Tanıtım filminin kullanım hakları ve müzik lisansı kime ait?: Filmin ve müziğin hangi haklarla, hangi kanallarda kullanılabileceğini genel bilgi olarak açıklar.
• Serbest çekimci mi, prodüksiyon ajansı mı?: İki seçeneğin hangi proje büyüklüğünde ve hangi ihtiyaçta uygun olduğunu tarafsız bir tabloyla karşılaştırır.
• Video prodüksiyon terimleri sözlüğü: Brief, storyboard, B-roll, renk düzeltme ve 9:16 gibi terimleri birer cümleyle tanımlar.

Sık sorulan sorular

Kaç ajanstan teklif almak mantıklıdır?

Çoğu proje için iki ya da üç teklif yeterlidir. Daha fazlası karşılaştırmayı zorlaştırır, daha azı ise ajanslar arasındaki kapsam farkını görmenizi engeller. Önemli olan sayı değil, hepsine aynı brief'i göndermek ve gelen teklifleri aynı satırlara dizmektir.

Bütçemi bilmeden teklif isteyebilir miyim?

Evet. Bütçe belli değilse brief'e "henüz belirlemedim" yazabilirsiniz. Bu durumda ajanstan iki farklı kapsamı ayrı ayrı fiyatlandırmasını istemek karar vermenizi kolaylaştırır; örneğin yalnızca ana film ile ana film ve kısa versiyonlar.

İmzalı bir teklif sözleşme yerine geçer mi?

Kapsamı, teslimleri, revizyonları ve ödeme planını açıkça yazan imzalı bir teklif, küçük ve tek aşamalı projelerde çoğu zaman yeterli görülür. Birden çok çekim günü, şehir dışı lokasyon ya da geniş kullanım hakkı içeren işlerde ayrı bir sözleşme yapmak daha sağlıklıdır. Bu cevap genel bilgidir, hukuki tavsiye değildir.

Ham görüntüleri almam gerekir mi?

Filmi ileride başka bir ekiple yeniden kurgulatmayı ya da görüntüleri arşivlemeyi düşünüyorsanız ham görüntüleri istemeniz mantıklıdır; bunu teklif aşamasında yazılı olarak belirtin. Ham dosyalar büyük olduğu için teslim yöntemi de baştan konuşulmalıdır. AirviewTR'de ham görüntüler talep üzerine verilir.

Çekim günü hava bozarsa ne olur?

İç mekân çekimleri çoğu zaman hava koşulundan etkilenmez, ama hava çekimi rüzgâr ve yağıştan doğrudan etkilenir. Teklifte hava kaynaklı ertelemenin ücretli olup olmadığı yazılı olmalıdır. Bizde rüzgâr 10 m/s'yi aşarsa ya da yağış varsa hava çekimi ücretsiz ertelenir ve yeni tarih birlikte belirlenir.

Ödeme planı nerede ve nasıl belirlenir?

Ödeme planı kapsamla birlikte teklif aşamasında konuşulur ve yazılı hâle getirilir. Ödeme takviminin ve yönteminin teklifte ya da sözleşmede açıkça yazması, iki taraf için de belirsizliği kaldırır. AirviewTR'de ödeme planı teklifte yazılı olarak belirtilir.