Prodüksiyon sözleşmesinde olması gereken maddeler

Kısa cevap: Bir video prodüksiyon sözleşmesinde kapsam, teslim formatları ve süresi, revizyon turu sayısı, kullanım hakkı ve müzik lisansı, ham görüntü teslimi, erteleme ve iptal koşulları, seyahat gibi ayrı yazılan masraflar ile ödeme planı yazılı olmalıdır. Bu yazı her maddeyi, neden önemli olduğunu ve imzadan önce kullanabileceğiniz bir kontrol listesini sıralar.

Sözleşme, iki tarafın aynı projeyi aynı şekilde anladığını yazıya dökme yoludur. Çoğu zaman ihtilaf kötü niyetten değil, yazılmamış bir varsayımdan çıkar. "Filmi her yerde kullanabilirim" ya da "kurgu bitince ham görüntüler bana gelir" gibi beklentiler, yazılı olmadıkça farklı yorumlanabilir. Bu yazıda her maddenin ne yazması gerektiğini ve hangi soruyu cevapladığını anlatıyoruz. Metin genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez; sözleşmenizi imzalamadan önce hukuk danışmanınıza göstermenizi öneririz. Projenize özel kapsam için teklif talebinde bulunabilirsiniz.

Video prodüksiyon sözleşmesi neden yazılı olmalı?

Yazılı sözleşme, projenin ne zaman, ne kadar ve hangi koşullarla teslim edileceğini iki taraf için de görünür kılar. Sözlü anlaşmalar, süreç ilerledikçe farklı hatırlanabilir. Çekim günü sayısı, revizyon sayısı veya filmin kullanım alanı gibi konular, ilk teklifte yazıldığı hâliyle sözleşmeye taşınmazsa sonradan tartışma konusu olur.

Sözleşmenin amacı bir tarafı korumaktan çok, belirsizliği ortadan kaldırmaktır. İyi yazılmış bir sözleşme, iki tarafın da neyi bekleyebileceğini ve bir şey değiştiğinde nasıl ilerleneceğini söyler. Bu nedenle teklifteki kalemler sözleşmeye tutarlı biçimde yansımalıdır. Teklifin kalemlerini nasıl okuyacağınız konusunda prodüksiyon tekliflerini karşılaştırma rehberi yazısına bakabilirsiniz.

Sözleşmede hangi maddeler bulunmalı?

Aşağıdaki tablo, bir prodüksiyon sözleşmesinin ana maddelerini, her maddede neyin yazılması gerektiğini ve neden önemli olduğunu özetler.

Her maddenin ayrıntısı projeye göre değişir. Önemli olan, bu başlıkların hiçbirinin "sonra konuşuruz" diye bırakılmamasıdır.

Kapsam maddesi nasıl yazılmalı?

Kapsam maddesi, sözleşmenin omurgasıdır. Teklifteki tüm kalemleri tek tek yazmalıdır: çekim günü sayısı, ekip büyüklüğü, lokasyonlar, hava çekiminin hangi alanlarda yapılacağı, kaç röportaj olduğu, post prodüksiyonda nelerin dahil olduğu.

"Tanıtım filmi çekimi" gibi tek satırlık bir kapsam ifadesi, ileride her iki tarafın da farklı yorumlayabileceği bir alan bırakır. Daha ayrıntılı bir yazım, belirsizliği baştan çözer. Kapsam dışında kalan şeylerin de yazılması yararlıdır: örneğin ek çekim günü, ek versiyon veya ek revizyon turu kapsam dışıysa, bu açıkça belirtilmelidir.

Teslim formatları, süre ve revizyon maddesi neyi içermeli?

Teslim maddesi üç şeyi belirtmelidir: hangi dosyalar teslim edilecek, ne zaman ve hangi onay sürecinden sonra. Dosyalar için ana film, dikey kesitler, altyazı dosyaları ve varsa fuar döngüsü versiyonu sayılır. Formatlar ve çözünürlükler de bu maddede yer almalıdır.

Süre tarafında, teslim süresinin hangi andan itibaren işlediği önemlidir. Bizde teslim çekimin bitiminden itibaren sayılır: küçük projelerde 3 iş günü, tanıtım filmlerinde 5-7 iş günü. Revizyon maddesi ise ücretsiz tur sayısını ve ek turların nasıl ele alınacağını yazmalıdır. Bizde 2 ücretsiz revizyon turu vardır. Genel uygulamada bir tur, tek bir toplu geri bildirimi kapsar; bu nedenle geri bildirimlerin tek bir listede toplanması süreci hızlandırır.

Kullanım hakkı ve müzik lisansı maddesi nasıl düzenlenir?

Bu madde sözleşmenin en çok yanlış anlaşılan bölümüdür. Üç soruya net cevap verilmelidir: film hangi alanlarda kullanılabilir (web sitesi, sosyal medya, fuar, televizyon, sunum), ne kadar süreyle ve hangi bölgede? Müzik lisansı bu kullanım alanını kapsıyor mu?

Müzik özellikle dikkat gerektirir. Bir müzik parçasının lisansı, filmin yalnızca belirli kanallarda kullanılmasına izin veriyor olabilir. Film bu kanallar dışında yayımlanırsa telif sorunu çıkabilir. Bu yüzden müzik lisansının kapsamı sözleşmede yazılı olmalıdır. Türkiye'de film ve müzik üzerindeki haklar 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile düzenlenir; kanun, mali haklara ilişkin sözleşmelerin yazılı yapılmasını ve devredilen hakların ayrı ayrı gösterilmesini şart koşar. Metnin güncel hâline mevzuat.gov.tr üzerinden ulaşabilir, ayrıntılar için hukuk danışmanınıza başvurabilirsiniz. Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir. Hakların kimde olduğu sorusunu tanıtım filminin kullanım hakları yazısında ele alıyoruz.

Ham görüntü maddesi neden ayrı yazılmalı?

Ham görüntü, filmin çekimden gelen, kurgulanmamış hâlidir ve çoğu zaman büyük bir dosya hacmi taşır. Bazı müşteriler arşiv için, bazıları sonraki kullanımlar için ham görüntü ister; bazıları ise hiç ihtiyaç duymaz. İhtiyaç varsa, sözleşmede teslimin ne zaman, hangi formatta ve hangi ortamla yapılacağı yazılmalıdır.

Bizde ham görüntü talep üzerine teslim edilir. Önemli olan, talebin baştan belirtilmesidir; çünkü depolama ve teslim planı buna göre yapılır. Ham görüntünün ilerideki kullanım hakkı da ayrıca düşünülmelidir: teslim edilen ham görüntü, film için verilen kullanım hakkıyla aynı kapsamda mı kullanılacak, yoksa ayrı bir düzenleme mi gerekli?

Erteleme, iptal ve hava koşulu maddesi nasıl düşünülmeli?

Açık hava ve hava çekimi içeren projelerde hava koşulu, takvimi etkileyen en olası unsurdur. Sözleşmede ertelemenin hangi koşullarda, kimin talebiyle ve hangi sonuçla yapılacağı yazılmalıdır.

Bizde rüzgâr 10 m/s'yi aşarsa veya yağış varsa hava çekimi ücretsiz ertelenir. Müşteri tarafındaki erteleme ve iptal koşulları ise projeye ve takvime göre sözleşmede ayrıca yazılır. Hangi durumda ücret iadesi, hangi durumda yeniden planlama yapılacağı yazılı olmalıdır. Bu madde, her iki tarafın da sürpriz yaşamasını önler.

Seyahat, konaklama ve ek masraf maddesi nasıl yazılır?

Ajansın bulunduğu il dışındaki çekimlerde yol ve konaklama, teklifte ayrı kalem olarak yazılmalı ve sözleşmede de aynı şekilde yer almalıdır. Bu, hangi masrafın kimin tarafından karşılanacağını ve hangi belgeyle ödeneceğini netleştirir.

Ek masraf konusunda bir başka nokta, kapsam dışı taleplerin nasıl ele alınacağıdır. Çekim günü uzarsa, ek kişi gerekirse veya yeni bir lokasyon eklenirse, bu değişikliğin yazılı onayla ve teklif güncellemesiyle yapılması önerilir. Böylece proje ilerlerken maliyet sürprizi yaşanmaz. Paketlerimizin başlangıç fiyatlarını fiyatlar sayfasında yayınlıyoruz; kesin tutar ve kapsam dışı kalemler teklifte netleşir. Bölge dışı çekimlerde ekip ve ekipman planına zaman kalması için çekim tarihinden en az bir hafta önce planlamaya başlamak iyi olur.

Sözleşme imzalamadan önce hangi kontrol listesini kullanmalıyım?

Aşağıdaki liste, imzadan önce her maddeyi bir kez daha gözden geçirmenize yardımcı olur.

• Kapsam, teklifteki tüm kalemleri yazılı olarak içeriyor mu?
• Teslim formatları ve çözünürlükler açıkça yazılı mı?
• Teslim süresinin hangi andan işlediği belli mi?
• Ücretsiz revizyon turu sayısı ve ek tur koşulu yazılı mı?
• Filmin kullanım alanı, süresi ve bölgesi belirtilmiş mi?
• Müzik lisansının kapsamı film kullanım alanıyla uyumlu mu?
• Ham görüntü teslimi konusunda bir hüküm var mı?
• Hava veya takvim nedeniyle erteleme koşulları yazılı mı?
• Seyahat ve konaklama ayrı kalem olarak yazılı mı?
• Ödeme planı ve yöntemi netleşmiş mi?
• Çekimde görünen kişi ve mekânlar için izin sorumluluğu belli mi?
• Hukuk danışmanınız metni okudu mu?

Listedeki her "hayır", imzadan önce konuşulması gereken bir konudur.

AirviewTR bu süreci nasıl yönetir?

AirviewTR, Gaziantep merkezli; yer çekimi, hava çekimi ve post prodüksiyonu tek ekipte yürüten bir video prodüksiyon ajansıdır. Sözleşme ve teklif aynı kapsamı yansıtmalıdır; bu nedenle üç aşama da yazılı olarak görünür.

• Yer çekimi: Ana anlatı, röportajlar ve detay planlar Sony A7C II ile çekilir. Proje kapsamına göre 2-4 kişilik ekip sahada çalışır.
• Hava çekimi: Havadan görüntüler DJI Mini 5 Pro ile 4K, 10-bit D-Log M olarak kaydedilir. Kurucumuz Taha Çalışkan İHA-1 ticari İHA pilot sertifikasına sahiptir; her uçuş üçüncü taraf mesuliyet sigortası kapsamındadır ve belgeler talep üzerine paylaşılır.
• Post prodüksiyon: Kurgu ve renk DaVinci Resolve üzerinde tamamlanır. 2 ücretsiz revizyon turu vardır, ham görüntü talep üzerine teslim edilir.

Süreç; keşif görüşmesi, konsept ve senaryo, çekim planı, çekim, kurgu ve teslim adımlarından oluşur. Ödeme planı teklifte yazılı olarak belirtilir. Teklif taleplerine aynı gün yanıt veririz.

Sık sorulan sorular

Sözleşme yerine yalnızca teklif onayı yeterli olur mu?

Küçük projelerde onaylı teklif yeterli olabilir; ancak kullanım hakkı, ham görüntü ve erteleme gibi konular teklifte yazılı değilse ayrı bir sözleşme veya ek madde gerekir. Neyin yazılı olacağına proje kapsamına göre birlikte karar veririz.

Revizyon turu bittikten sonra ek değişiklik istersem ne olur?

Ücretsiz revizyon turları tamamlandıktan sonraki talepler ek tur olarak değerlendirilir. Bizde 2 ücretsiz revizyon turu vardır; ek tur koşulları teklifte ve sözleşmede belirtilir.

Ham görüntüyü sözleşme sonrasında da isteyebilir miyim?

Ham görüntü talep üzerine teslim edilir. Talebi baştan belirtmenizi öneririz, çünkü depolama ve teslim planı buna göre yapılır. Sonradan gelen talepler de değerlendirilir; ayrıntılar sözleşmeye bağlıdır.

Hava koşulu nedeniyle çekim ertelenirse ek ücret çıkar mı?

Hayır. Rüzgâr 10 m/s'yi aşarsa veya yağış varsa hava çekimi ücretsiz ertelenir. Yeni tarih, iki tarafın takvimine göre belirlenir.

Ödeme koşulları nasıl işliyor?

Ödeme planı teklifte yazılı olarak belirtilir ve sözleşmeye aynı şekilde yansır. Genel sorular için sık sorulan sorular sayfasına bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki tavsiye değildir; sözleşmenizi imzalamadan önce hukuk danışmanınıza başvurmanızı öneririz. Projeye özel kapsam teklif görüşmesinde netleşir.

Projeniz için kalem kalem bir teklif ister misiniz? Teklif alın, talebinize aynı gün yanıt verelim. Satın alma sürecinin bütünü için video prodüksiyon hizmeti satın alma rehberine bakabilirsiniz.