İHA-1 sertifikası nedir, drone pilotunda hangi belgeler sorulmalı?

Kısa cevap: İHA-1, Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM) düzenlemelerindeki insansız hava aracı pilot sertifikası sınıflarından biridir. Ticari drone çekiminde pilottan sertifika, hava aracı kaydı ve sigorta gibi belgeleri istemeniz makuldür. Sınıfların ayrıntıları ve güncel koşullar için resmî SHGM kaynağına bakılmalıdır; belgeler çekim öncesinde yazılı olarak istenmelidir.

Bir drone çekimi için ajansla anlaştığınızda, uçuşu yapacak kişinin yeterli ve belgeli olduğunu bilmek isteyebilirsiniz. Bu hem sizin hem de çekim alanındaki herkesin güvenliği için doğal bir beklentidir. Ancak "hangi belge, ne anlama geliyor ve nasıl doğrulanır?" sorusu çoğu zaman cevapsız kalır. Bu yazıda sertifikanın ne olduğunu, ticari çekimde hangi belgeleri sorabileceğinizi ve cevapları nasıl kontrol edeceğinizi anlatıyoruz. Yazı bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Sertifikalı pilotla yürütülen havadan çekim için drone çekimi sayfasına, kuralların genel çerçevesi için havadan çekim rehberine bakabilirsiniz.

İHA pilot sertifikası nedir?

İHA, insansız hava aracı demektir. İHA pilot sertifikası, bir kişinin belirli bir sınıftaki insansız hava aracını kullanabilecek bilgi ve beceriye sahip olduğunu gösteren resmî belgedir. Türkiye'de bu alanı düzenleyen kurum SHGM'dir.

Sertifika, bir uçuşun kendisi için verilen bir izin değildir; pilotun yeterliliğini gösterir. Bir uçuşun yapılabilmesi için başka koşullar da gerekebilir: hava aracının kaydı, uçuş yapılacak alanın durumu ve sigorta gibi. Bu ayrım önemlidir, çünkü "sertifikası var" cümlesi tek başına her şeyin tamam olduğu anlamına gelmez. Hangi uçuş için hangi izin ya da bildirimin gerekli olduğu, çekilecek yere ve koşullara bağlıdır; bu ayrıntı SHGM'nin güncel İHA talimatından doğrulanmalıdır.

İHA pilot sertifika sınıfları nelerdir?

SHGM, insansız hava araçlarını ve pilot sertifikalarını sınıflara ayırır. Sınıflar; hava aracının ağırlığı ve uçuşun niteliği gibi ölçütlere göre belirlenir. Sınıf adlarının ve kapsamlarının güncel hâli SHGM'nin resmî düzenlemesinde yer alır.

Bu yazıda sınıfların ağırlık sınırlarını ya da koşullarını tek tek yazmıyoruz; çünkü bu bilgi güncellenebilir ve yanlış aktarılması yanıltıcı olur. Güncel sınıf tablosu için SHGM'nin resmî sitesindeki İHA düzenlemelerine bakmanızı öneririz. Ticari bir çekimde bilmeniz gereken, uçuşu yapacak pilotun, kullanılacak hava aracına ve uçuşun niteliğine uygun bir sertifikaya sahip olup olmadığıdır. Bu soruyu doğrudan ajansa sorabilirsiniz.

Ticari drone çekiminde pilottan hangi belgeler istenmeli?

Aşağıdaki tablo, ajanstan talep edebileceğiniz belgeleri, her belgenin neyi kanıtladığını ve nasıl doğrulayabileceğinizi özetler. Tablodaki belge isimleri genel bir çerçevedir; her proje için tamamı gerekli olmayabilir ve güncel zorunluluklar resmî kaynaktan kontrol edilmelidir.

Bu tablodaki ilk ve üçüncü satır genellikle ilk sorulan belgelerdir. Belgelerin hangisinin projeniz için zorunlu olduğuna karar vermeden önce çekim yerinin niteliğini ajansla netleştirmeniz gerekir. Doğrulama yollarını ve güncel koşulları resmî SHGM sayfasından kontrol edin: SHGM resmî sitesi.

Belgeleri ajanstan nasıl istemeliyim?

Belgeleri teklif aşamasında, yazılı olarak istemeniz en sağlıklısıdır. Ajansın bu konuda açık davranması, işin ciddiyetine dair iyi bir işarettir. Talebi şu üç adımda netleştirebilirsiniz.

1. Çekimde uçuşu yapacak pilotun adını ve sertifika sınıfını sorun.
2. Kullanılacak hava aracının kayıt bilgisini ve sigorta poliçesini isteyin.
3. Çekim alanı için gerekli bir izin ya da bildirim varsa, kimin sorumlu olduğunu ve sürecin nasıl yürüdüğünü yazılı olarak öğrenin.

Belgeleri paylaşmak istemeyen ya da soruyu geçiştiren bir ajans, sizin için bir uyarı işaretidir. Belgeler, çekim öncesinde ve gerekirse çekim günü yanınızda bulunacak şekilde hazır olmalıdır. Sigorta tarafı için ayrı bir yazımız var: drone çekiminde sigorta.

Sertifikalı pilot ile sertifikasız pilot arasındaki fark nedir?

Fark yalnızca kâğıt üzerinde değildir. Sertifikalı pilot, belirli bir eğitim ve değerlendirme sürecinden geçmiştir; uçuş kurallarını, güvenlik prosedürlerini ve acil durum yönetimini bilir. Sertifikasız bir pilotun bu bilgiye sahip olup olmadığını doğrulamak ise çoğu zaman mümkün değildir.

Ticari bir çekimde bu fark, sorumluluk açısından da önemlidir. Bir kaza ya da hasar durumunda belgeler, sigortanın devreye girip girmeyeceğini ve sorumluluğun kimde olduğunu etkileyebilir. Bu nedenle belgelerin eksiksiz ve güncel olması yalnızca bir formalite değildir. Hukuki sonuçlar için bir uzmana danışmanız gerekir; bu yazı bilgilendirme amaçlıdır.

Sertifika dışında pilotun yetkinliğini hangi sorularla anlayabilirim?

Belge, yeterliliğin yalnızca bir kısmını gösterir. Pilotun bu çekim için uygunluğunu anlamak için birkaç pratik soru yardımcı olur.

• Benzer bir mekânda (fabrika, tesis, açık alan) daha önce çalıştınız mı? Hangi tür projelerde?
• Çekim alanını gördükten sonra uçuş planını nasıl kuracaksınız?
• Rüzgâr ya da yağış gibi koşullarda hangi kural uygulanıyor?
• Uçuş sırasında alandaki insanlar için hangi önlemler alınıyor?
• Bir sorun çıkarsa kimi arayacağım ve süreç nasıl ilerliyor?

Bu sorulara net ve somut cevap alıyorsanız, ajansın hazırlıklı olduğunu söyleyebilirsiniz. Cevaplar belirsizse ek soru sormak olağan bir istektir. Ajansın daha önce yaptığı işlere bakmak da mantıklıdır; bizim işlerimiz işler sayfasında yer alır.

Belge talebi ilişkiyi nasıl etkiler?

Belge istemek, ajansa güvensizlik göstermek değildir; profesyonel bir ilişkinin olağan parçasıdır. İyi çalışan bir ajans, bu talebi beklenen ve normal bir adım olarak karşılar ve belgeleri hızla paylaşır. Talebin teklif aşamasında yapılması, çekim günü sürpriz yaşanmasını önler ve mekân sahibine göstermeniz gereken belgeleri önceden hazır hâle getirir.

Büyük bir işletmede çalışıyorsanız, iç güvenlik ya da satın alma birimi bu belgeleri kendi dosyasına koymak isteyebilir. Bu durumda belgelerin güncel tarihli ve okunabilir olması yeterlidir. Sürecin sonunda hem sizde hem ajansta aynı belge setinin bulunması, olası bir soruda iki tarafı da korur.

Sertifikayı kontrol ederken nelere dikkat etmeliyim?

Belge kontrolünde üç şeye bakın: belgenin sahibi, sınıfı ve geçerliliği. Belgenin üzerindeki isim, çekimi yapacak pilotun ismiyle eşleşmelidir. Sınıf, kullanılacak hava aracına ve uçuşun niteliğine uygun olmalıdır. Geçerlilik süresi ise çekim tarihini kapsamalıdır.

Belgenin bir fotokopisini ya da dijital kopyasını istemek meşrudur; ajans belge numarasını ya da kişisel bilgileri paylaşırken kendi gizlilik politikasını gözetebilir. Doğrulama için resmî kaynağa ya da ilgili kuruma başvurmak her zaman mümkündür; güncel doğrulama yolu için SHGM'nin resmî sitesine bakabilirsiniz.

Uluslararası belgeler Türkiye'deki uçuş izninin yerine geçer mi?

Hayır. Yabancı bir kurumun verdiği pilot belgesi, o kurumun yetkinlik değerlendirmesini gösterebilir; ancak Türkiye'de bir uçuşun yapılabilmesi için gerekli koşulların yerine geçmez. Bu ayrım, özellikle uluslararası belge sahibi bir pilotla çalışırken önemlidir.

Başka bir deyişle, uluslararası bir belge ek bir yetkinlik göstergesi olabilir, ama Türkiye'de uçuş için yerel kurallar ve belgeler geçerlidir. Bu nedenle her zaman SHGM ve ilgili mevzuat esas alınır. Hangi koşulların gerekli olduğunu doğrulamak için resmî kaynaklara başvurulmalıdır.

AirviewTR bu süreci nasıl yönetir?

AirviewTR, Gaziantep merkezli bir video prodüksiyon ajansıdır; yer çekimi, hava çekimi ve post prodüksiyon aynı ekipte yürür. Havadan çekim, filmin bir tekniğidir; pilotun belgeleri de çekimin hazırlık adımlarından biridir.

• Pilot: Kurucumuz Taha Çalışkan, İHA-1 ticari pilot sertifikasına sahiptir. Sertifika belgesi talep üzerine paylaşılır.
• Sigorta: Tüm uçuşlar 3. taraf mesuliyet sigortası kapsamındadır; poliçe belgesi de talep üzerine paylaşılır.
• Hava çekimi: Havadan planlar DJI Mini 5 Pro ile, 4K 10-bit D-Log M kayıtla, yer çekimiyle aynı çekim planının içinde alınır.
• Yer çekimi ve post: Yer çekimi Sony A7C II ile yapılır; kurgu, renk ve ses DaVinci Resolve'da tamamlanır.

Süreç; keşif görüşmesi, konsept ve senaryo, çekim planı, çekim, kurgu ve teslim adımlarından oluşur. Rüzgâr 10 m/s'yi aşarsa veya yağış varsa havadan çekim ücretsiz ertelenir. Teklif taleplerine aynı gün yanıt veririz. Pilot hakkında daha fazla bilgi için Taha Çalışkan sayfasına ve hakkımızda sayfasına bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

İHA-1 sertifikası tek başına çekim izni anlamına gelir mi?

Hayır. Sertifika pilotun yeterliliğini gösterir; belirli bir alanda uçuş yapılabilmesi için başka koşullar da gerekebilir. Çekim alanına göre izin ya da bildirim, hava aracı kaydı ve sigorta gibi unsurlar ayrıca kontrol edilmelidir. Güncel koşullar için resmî SHGM kaynağına bakılmalıdır.

Ajanstan hangi belgeleri talep etmeliyim?

Pilot sertifikası, hava aracı kayıt bilgisi ve sigorta poliçesi genellikle ilk talep edilenlerdir. AirviewTR'de sertifika ve poliçe belgeleri talep üzerine paylaşılır. Belgeleri teklif aşamasında yazılı olarak istemenizi öneririz.

Pilotun belgesini nasıl doğrularım?

Belgenin sahibini, sınıfını ve geçerlilik süresini kontrol edin; mümkünse resmî kaynaktan teyit edin. Güncel doğrulama yolunu SHGM'nin resmî sitesinden öğrenebilirsiniz. Şüphe duyarsanız ajanstan ek bilgi isteyebilirsiniz.

Yurt dışında alınmış bir pilot belgesi Türkiye'de uçuş için yeterli mi?

Hayır. Yabancı bir kurumun verdiği belge, pilotun yetkinliğine dair ek bir gösterge olabilir; ancak Türkiye'deki uçuş koşullarının yerine geçmez. Türkiye'de uçuş için SHGM'nin düzenlemeleri geçerlidir. Bu yüzden pilottan önce SHGM kapsamındaki belgesini isteyin.

Sertifikanın sınıfı çekimin türüne göre değişir mi?

Sınıflar, hava aracının ağırlığı ve uçuşun niteliği gibi ölçütlere bağlıdır. Hangi sınıfın projenize uygun olduğu kullanılacak araca ve alana göre değerlendirilir. Ayrıntılar için ajansa sorabilir, güncel tablo için SHGM'nin resmî sitesine bakabilirsiniz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır, hukuki danışmanlık değildir. Kural ve belge ayrıntıları değişebilir; güncel metin için SHGM'nin resmî kaynaklarına bakınız.

Sertifika ve poliçe belgelerini görmek, projeniz için teklif almak ister misiniz? Teklif al. Talebinize aynı gün yanıt veriyoruz. Kural çerçevesi için drone çekimi izinleri yazısına bakabilirsiniz.