Dikey video (9:16) yatay filmden nasıl farklı planlanır?

Kısa cevap: Dikey video çekimi, 9:16 kadrajın dar ve uzun alanına göre planlanır. Yatay filmden farkı kadraj kompozisyonunda, öznenin yerleşiminde, kurgu temposunda ve çekim planında ortaya çıkar. En sağlıklı yöntem, dikey kesiti çekimden sonra kırpmak yerine çekim gününden önce planlamak ve dikeyde çalışacak kareleri sahada ayrıca almaktır. Yazı iki formatın farklarını tabloyla gösterir.

Birçok şirket önce 16:9 bir film çektirir, sonra "bunu Instagram için dikey yapalım" der. Bu mümkündür, ama sonuç çoğu zaman kırpılmış, kalabalık ve gereksiz yere uzak kareler olur. Dikey videonun kendi görsel mantığı vardır. Bu yazıda yatay ve dikey planlamanın nerelerde ayrıldığını, çekim gününde hangi kareleri ayrıca almak gerektiğini ve dikey kesitlerin ana filmle nasıl birlikte çıkarıldığını anlatıyoruz. Sosyal mecralar için üretimin tamamını sosyal medya video sayfasında bulabilirsiniz.

9:16 neden yatay bir filmin kırpılmış hali değildir?

9:16, kadrajın yüksekliği genişliğinden fazla olan bir formattır ve izleyici bu videoyu çoğunlukla telefonu dik tutarak, tek elle izler. Bu, görüntüye bakışı değiştirir: gözün gezeceği yatay alan azalır, dikey eksen ise genişler.

Yatay bir filmde ekranın iki yanı, ortamı ve ilişkiyi anlatır. Bir fabrika hattının uzunluğu, bir restoranın salonu, bir şantiyenin genişliği yatay kadraja rahatça sığar. Aynı kareyi 9:16'ya kırptığınızda ya yalnızca ortadaki küçük bir parçayı tutarsınız ya da görüntüyü küçültüp alt ve üste boşluk bırakırsınız. İkisi de iyi sonuç vermez. Bu yüzden dikey kesit, çekim planının başında ayrı bir çıktı olarak tanımlanmalıdır. Tek çekimden hangi versiyonların çıkarılabileceğini tek çekimden farklı formatlar yazısında ele aldık.

16:9 ile 9:16 planlaması hangi noktalarda ayrılır?

İki format arasındaki fark tek bir ayar değil, bir dizi küçük karardır. Aşağıdaki tablo, planlama sırasında karşılaşılan başlıca farkları yan yana koyar.

Bu tablo kesin kurallar değil, planlama sırasında sorulacak soruların listesidir. Bir karede özne dikey eksende güçlü değilse, o kareyi dikey kesitte kullanmak zorunda değilsiniz.

Dikey kadrajda kompozisyon nasıl kurulur?

Dikey kadrajda en önemli fark, boşluğun yönüdür. Yatay filmde boşluk yanlarda oluşur; dikeyde ise özne ile üst ve alt kenarlar arasındaki mesafe belirleyicidir. Bir kişi röportajda çekilirken başın üstünde fazla boşluk bırakmak, dikeyde kolayca ölü alan yaratır.

Kompozisyon için pratik üç ilke vardır:

• Özneyi kadrajın dikey merkezine yakın tutun; platform arayüzü üst ve alt kenarı kısmen kaplayabilir.
• Önde, ortada ve arkada katman kurun. Dikey kadraj derinliği yan yana değil, üst üste hissettirir.
• Yatay çizgileri azaltıp dikey çizgilerden yararlanın: kolon, raf, makine gövdesi, merdiven, bina cephesi gibi.

Dikey videoda alt altyazı ve üst başlık için boşluk gerekir. Kompozisyonu çekim sırasında bu boşlukla birlikte düşünmek, kurguda sonradan sıkışmayı önler. Arayüz öğelerinin yerleşimi platformdan platforma ve zamanla değiştiği için, yayından önce Instagram, TikTok ya da YouTube'un güncel önerilerini kontrol etmek ve videoyu telefonda taslak olarak önizlemek güvenli bir yöntemdir.

Çekim günü ayrı bir dikey kare listesi gerektirir mi?

Evet. Dikey kesit, ana filmin aynı sahnelerinden gelse bile en iyi sonuç, çekim günü aynı sahnenin dikey kadrajda ayrıca alınmasıyla elde edilir. Bu, çekim süresini orantısız uzatmak zorunda değildir; plan önceden yapılırsa her sahne için kısa bir ek çekim yeterli olabilir.

Ayrıca çekilen karelerin tamamı iki format için de uygun olmayabilir. Geniş bir tesis planı yatayda etkileyicidir ama dikeyde anlam kaybedebilir. Tersine, yükselen bir drone hareketi veya yukarıdan aşağıya inen bir plan dikeyde çok daha güçlü olabilir. Bu fark çekim planına şu şekilde yansır:

• Her sahne için "dikeyde hangi kare çalışır?" sorusu çekimden önce sorulur.
• Kamera, mümkün olan sahnelerde dik tutulur ya da dikey kırpmaya uygun biçimde, kenarlarda boşluk bırakılarak kadrajlanır.
• Dikey için tasarlanan kareler, ana filmde de kullanılabilecek şekilde kontrol edilir.

Çekim planında bu ayrım yoksa, kurgu aşamasında dikey kesit için yalnızca kırpma kalır. Kırpmanın sınırı ise çekimdeki çözünürlük ve kadraj boşluğudur.

Dikey çekim hangi kamerayla ve nasıl yapılır?

Dikey kare, kamerayı yana yatırarak ya da yatay çekilen görüntüyü kırparak elde edilir. İkisinin de artısı ve eksisi vardır.

Kamerayı dik tutarak çekmek, dikey kadrajda tam çözünürlük sağlar ve kompozisyonu doğrudan kurmanıza izin verir; gimbal ve kamera donanımının dik kullanım için ayarlanması gerekir. Yatay çekip kırpmak ise tek bir çekimle iki formatı almanın pratik yoludur; ancak yüksek çözünürlükte çekmek ve kenarda boşluk bırakmak gerekir. Bu nedenle çekim kararı projenin ağırlığına göre verilir: dikey kesit ana çıktılardan biriyse çekimde ayrı planlanır, ikincil bir çıktıysa yatay çekilip kompozisyona dikkat edilerek kırpılır.

AirviewTR'de yer çekimleri Sony A7C II, hava çekimleri DJI Mini 5 Pro ile yapılır; hangi sahnenin dik kadrajla, hangisinin kırpma payıyla çekileceği çekim planında belirlenir.

Hava çekimi dikeyde nasıl kullanılır?

Hava çekimi dikey videoda güçlü bir araçtır, çünkü dikey eksende hareket etmek drone'un doğal yeteneklerinden biridir. Bir binanın cephesinde yükselmek, üretim hattının başından sonuna doğru yükselerek geri çekilmek ya da yüksekten özneye inmek, 9:16 kadrajda yatay filmden daha etkileyici olabilir. Bazı drone modellerinde gimbal dikey konuma dönerek doğrudan 9:16 kayıt alabilir; bu özellik yoksa dikey kare, yüksek çözünürlüklü yatay görüntüden kırpılır.

Bununla birlikte, geniş bir havadan panorama dikeyde küçük bir şerit gibi görünür. Bu yüzden hava çekimi planlanırken şu iki soru sorulur: hangi hareket dikeyde anlamlı, hangisi yalnızca yatay filmde çalışır? Aynı uçuşta iki farklı kadraj alınabilir; ancak her uçuş hareketi için ikisi birden planlanmaz, kullanım önceliği çekim planında yazılır.

AirviewTR'nin uçuşları üçüncü taraf mesuliyet sigortası kapsamındadır; sertifika ve poliçe belgeleri talep üzerine paylaşılır. Rüzgâr 10 m/s'yi aşarsa veya yağış varsa hava çekimi ücretsiz ertelenir; bu nedenle hava çekimi gerektiren dikey kareler için takvimde esneklik payı bırakmak yararlıdır. Havadan çekimin kapsamı için drone çekimi sayfasına bakabilirsiniz.

Dikey kesit kurguda nasıl farklı ele alınır?

Dikey kurgunun temposu genellikle yatay filmden farklıdır, çünkü izleyici akışta başka içeriklerle karşılaşır ve ilk saniyelerde kararını verir. Bu yüzden ana filmin kısaltılmış hâli dikey kesit olmaz; dikey kesit kendi akışıyla yeniden kurulur. Açılışın nasıl kurgulandığı için Reels ve Shorts kurgusunda ilk saniyeler yazısına bakabilirsiniz.

Kurguda dikkat edilecek başlıca noktalar:

1. Planlar kısa ve net tutulur; bir plan tek bir bilgi verir.
2. Altyazı ve başlık için kadrajda yer ayrılır; altyazı sessiz izlemede anlatıyı taşır.
3. Ses kapalı izlenebileceği varsayılarak anlatı, görüntü ve metinle de çalışacak şekilde kurulur.
4. Müzik ve ses seviyesi ana filmle tutarlıdır, ama dikey kullanım ortamına göre kontrol edilir.
5. Kapanış yönlendirme içeriyorsa net bir şekilde ve kenar boşluklarından uzakta yerleşir.

Renk ve görünüm, ana filmle aynı iş akışından geldiği için tutarlıdır: kurgu ve renk DaVinci Resolve'da yapılır, 16:9 ana film ile 9:16 kesit aynı renk ayarıyla çıkar.

Dikey çekim için hangi kare listesini hazırlamak gerekir?

Çekim gününden önce hazırlanan bir dikey kare listesi, sahada zaman kaybını önler. Aşağıdaki liste, dikey kesit istenen bir projede çekim planına eklenebilecek maddeleri sıralar.

• Dikey kesitin kullanılacağı kanallar ve amaçları belirlendi
• Hangi sahnelerin dikey kadrajda ayrıca çekileceği listelendi
• Her dikey sahnede ana özne ve ikinci katman belirlendi
• Altyazı ve başlık için boş bırakılacak alan hesaplandı
• Yükselen, alçalan ve dikey eksende hareket eden hava çekimleri planlandı
• Röportajlarda dikey için ayrı kadraj ya da kırpma payı bırakıldı
• Detay ve yakın planlar, geniş planlara ek olarak planlandı
• Kesit süreleri ve her kesitin kullanılacağı kanal yazıldı
• Kare seçimleri ana filmin kurgusuyla çelişmeyecek şekilde kontrol edildi

Bu liste proje kapsamına göre kısaltılır ya da genişletilir. Amaç, dikey kareyi "sonradan bakarız" listesinden çıkarmaktır.

Dikey video ne zaman gereksiz bir çıktı olur?

Her projenin dikey kesite ihtiyacı yoktur. Film yalnızca fuar standındaki ekranda, sunumlarda ya da web sitesinin yatay giriş alanında kullanılacaksa, dikey kesit için ayrı çekim planlamak gereksizdir. Kesit sayısı arttıkça kontrol edilecek çıktı sayısı da artar.

Karar verirken şu soruyu sorun: bu video telefonda dikey tutularak izlenecek mi? Cevap evetse 9:16 planlaması projenin parçası olmalıdır. Cevap hayırsa yatay film yeterlidir. Kararsız kalınan durumlarda çekim planına dikey kareler küçük bir ek olarak dahil edilir, sonra kurguda değerlendirilir. Bu, hem bütçeyi hem de sahadaki zamanı kontrol altında tutar.

AirviewTR bu süreci nasıl yönetir?

AirviewTR, Gaziantep merkezli bir video prodüksiyon ajansıdır; yer çekimi, hava çekimi ve post prodüksiyon aynı ekipte yürür. Dikey çıktıyı ayrı bir iş olarak değil, ana filmin planının içinde yönetiriz.

• Yer çekimi: Sony A7C II ile ana film çekilir; dikey kesit için seçilen sahnelerde kadraj ve kırpma payı çekim anında düşünülür. Proje kapsamına göre sahada 2-4 kişilik ekip çalışır.
• Hava çekimi: DJI Mini 5 Pro ile 4K 10-bit D-Log M kayıt yapılır; dikeyde işe yarayacak yükselen ve alçalan hareketler çekim planında ayrıca işaretlenir. Kurucumuz Taha Çalışkan, İHA-1 ticari İHA pilot sertifikasına sahiptir.
• Post prodüksiyon: Kurgu ve renk DaVinci Resolve'da aynı ekipçe yapılır. Hangi oranlarda kaç kesit teslim edileceği teklifte yazılı olarak belirtilir. Teslim küçük projelerde 3 iş günü, tanıtım filmlerinde 5-7 iş günüdür; süre çekimin bitiminden itibaren sayılır.

Süreç keşif görüşmesi, konsept ve senaryo, çekim planı, çekim, kurgu ve teslim adımlarından oluşur. Teklif taleplerine aynı gün yanıt veririz. Başlangıç fiyatlarını fiyatlar sayfasında paket paket yayınlıyoruz; kesin tutar kapsamla netleşir. Özellikle bölge dışı çekimlerde takvimi rahat kurabilmek için mümkün olduğunca erken iletişime geçmenizi öneririz.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; projeye özel kapsam teklif görüşmesinde netleşir.

Dikey kesitleri de içeren bir çekim planı ister misiniz? Teklif al; talebinize aynı gün yanıt veriyoruz. Post prodüksiyon ve dağıtım konularının tamamı için post prodüksiyon rehberine bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Yatay çekilmiş bir filmden dikey video çıkarılabilir mi?

Çıkarılabilir, ancak sonuç çekimin kadrajına bağlıdır. Kenarlarda yeterli boşluk ve yüksek çözünürlük varsa kırpma işe yarar. Aksi hâlde özne küçük kalır ya da kompozisyon bozulur. Bu nedenle dikey kesit çekimden önce planlanırsa daha iyi sonuç verir.

Dikey video için ayrı bir çekim günü gerekir mi?

Genellikle gerekmez. Aynı çekim gününde seçilen sahnelerin dikey kadrajı ek olarak alınır. Kapsam büyürse ya da dikey içerik ana çıktıya dönüşürse çekim planı buna göre genişletilir ve bu, teklifte görünür kılınır.

Dikey videoda altyazı gerekli mi?

Dikey videolar çoğunlukla sessiz izlendiği için altyazı çoğu projede yararlıdır. Altyazının yerleşimi kompozisyonla birlikte planlanır ki önemli bir kareyi ya da platform arayüzüyle çakışan bir alanı kapatmasın.

Aynı çekimden hem 16:9 hem 9:16 teslim alınır mı?

Evet. 16:9 ana film ve 9:16 kesitler aynı çekimden çıkarılabilir. Dikey kesit sayısı ve süreleri kapsama göre teklifte belirtilir. Kullanım amacına göre ek versiyonlar da hazırlanabilir.

Dikey video için kaç saniyelik bir süre ideal?

Tek bir ideal süre yoktur; süre kullanılacak kanala, içeriğin amacına ve platformların güncel kurallarına göre belirlenir. Platformlar daha uzun videolara da izin verse de tanıtım amaçlı kısa dikey kesitler sektörde çoğunlukla 15-60 saniye aralığında kurgulanır. Hedef kanal belirlendikten sonra kesit süreleri çekim planında netleştirilir.